مصطفى النوراني الاردبيلي

266

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )

صندل سفيد ، از چوب درختچه‌اى گرفته مىشود كه درختچه آن كوچك و نيم انگل است . برگهاى آن متقابل ، نوك تيز ، از نظر رنگ و ابعاد شبيه برگ گردو مىباشد . گلهاى آن ، خوشه‌اى ساده است . ميوه آن ، تخم مرغى كوچك با يك هسته و ريشه آن داراى ريشكهايى است كه داراى آلات مكنده‌اى هستند كه با آن به ساير ريشه‌هاى درختان نزديك خود ، مىچسبند و از موادّ غذايى آنها استفاده مىكنند . تركيبات شيميايى : اسانس صندل ، داراى دو هيدروكربور ، يكى به نام سانتالن آلفا و ديگرى بتا است كه مقدار آنها جمعا به 6 درصد مىرسد به‌علاوه دو نوع الكل به مقادير 90 درصد به نام سانتالول آلفا و بتا دارد كه فرمول هر دوى آنها يكى است با اين اختلاف كه نوع آلفا داراى مقدار درصد بيشتر و نوع بتا لووژير است . از مغز و چوب آن ، اسانس روغنى گرفته مىشود و داراى سانتالول ، سانتالون و سانتن است . خواص درمانى : چوب صندل ، داراى اثر قابض ، مقوّى قلب مىباشد . صندل را به عربى كوت و به يونانى حلوسطقاقيل و قلورقيا و به هندى چندن گويند و آن چوب درختى بزرگ به اندازه درخت گردو است . صندل سه نوع است : سفيد ، زرد و سرخ . صاحب جامع قسم چهارمى هم ذكر كرده است و آن را سياه گفته است و همه آنها را سرد و خشك در آخر دوّم تا سوّم نوشته است . سفيد آن مفرّح و مقوّى قلب و معده و قابض و با ترياقيت است ، ماليدن و خوراكش نافع خفقان از گرمى و ضعف معده گرم است . سفيد آن ، براى خوردن و قرمزش ، براى طلا بهتر مىباشد . ماليدن آن با آب برگ تاجريزى يا آب هميشه‌بهار يا آب برگ خرفه نافع نقرس گرم و ورم‌هاى گرم است . سفيد و سرخ هر دو براى باه و صدا مىباشد و مصلح آن عسل يا نبات است . مقدار خوراك آن ،